روش‌های انتقال بیماران سنگین‌وزن داخل خودروی سواری و شاسی‌بلند

جابه‌جایی بیمار سنگین‌وزن از ویلچر به داخل خودرو، یکی از مشکلاتی است که بسیاری از خانواده‌ها هنگام مراجعه به پزشک، فیزیوتراپی یا انجام آزمایش‌های دوره‌ای با آن روبه‌رو می‌شوند. وقتی بیمار توانایی ایستادن ندارد یا نمی‌تواند وزن بدنش را روی پاها تحمل کند، نشاندن او روی صندلی خودرو به کاری دشوار و گاهی خطرناک تبدیل می‌شود.

این مشکل در خودروهای سواری و شاسی‌بلند شکل متفاوتی دارد. در خودروهای سواری، پایین‌بودن صندلی و محدودیت فضای ورودی ممکن است انتقال را دشوار کند؛ درحالی‌که در خودروهای شاسی‌بلند، ارتفاع زیاد صندلی از سطح زمین می‌تواند مانع اصلی باشد. وقتی وزن بیمار نیز زیاد باشد، بلندکردن دستی او برای مراقبان دشوارتر می‌شود.

بااین‌حال، روش‌ها و تجهیزاتی مانند بالابر بیمار مخصوص خودرو، تخته انتقال و صندلی‌های کمکی وجود دارند که در شرایط مناسب می‌توانند جابه‌جایی را آسان‌تر کنند. انتخاب بهترین راهکار به وزن و توانایی حرکتی بیمار، ابعاد خودرو و امکانات موجود بستگی دارد.

قبل از انتخاب روش انتقال، چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

وزن بیمار تنها معیار تصمیم‌گیری نیست. دو بیمار با وزن یکسان ممکن است توانایی‌های حرکتی کاملاً متفاوتی داشته باشند. برای مثال، فردی که می‌تواند برای چند ثانیه بایستد و تعادل خود را حفظ کند، به تجهیزات متفاوتی نسبت به بیماری نیاز دارد که هیچ کنترلی روی تنه و پاهایش ندارد.

پیش از شروع جابه‌جایی، باید مشخص شود بیمار چقدر می‌تواند در حرکت مشارکت کند، آیا توانایی نشستن بدون کمک را دارد و هنگام تغییر وضعیت دچار درد یا سرگیجه می‌شود یا خیر.

از طرف دیگر، اندازه درِ خودرو، فاصله ویلچر تا صندلی، ارتفاع نشیمنگاه و فضای بالای سر بیمار باید بررسی شوند. در بیماران سنگین‌وزن، علاوه بر ظرفیت وزنی تجهیزات، ابعاد بدن و فضای موردنیاز برای عبور از در خودرو نیز اهمیت دارند.

بهتر است انتخاب روش انتقال با راهنمایی کاردرمانگر یا فیزیوتراپیست انجام شود؛ به‌خصوص اگر بیمار کاملاً وابسته است یا سابقه سقوط و آسیب مفصلی دارد.

انتقال دستی بیمار سنگین‌وزن به خودرو؛ چه زمانی امکان‌پذیر است؟

برخی بیماران با وجود وزن بالا، همچنان می‌توانند بخشی از وزن خود را تحمل کنند و با کمک مراقب روی صندلی خودرو بنشینند.

در روش انتقال دستی، اگر وضعیت بیمار اجازه دهد، معمولاً ابتدا باید او را با کمک مناسب در مقابل صندلی قرار داد و سپس با حرکات کنترل‌شده، انتقال به حالت نشسته و چرخاندن پاها به داخل خودرو را انجام داد.

بااین‌حال، بلندکردن کامل بیمار سنگین‌وزن با نیروی دست توصیه نمی‌شود. گرفتن زیر بغل، کشیدن بازوها یا تلاش برای چرخاندن بدن بیمار درحالی‌که پاهایش توان تحمل وزن ندارند، می‌تواند باعث آسیب به شانه‌ها، کمر و مفاصل بیمار و مراقب شود.

حتی حضور دو مراقب نیز لزوماً انتقال دستی را ایمن نمی‌کند. اگر وزن بیمار زیاد است یا توانایی مشارکت ندارد، بهتر است به‌جای تکیه بر قدرت بدنی افراد، از تجهیزات مکانیکی مناسب استفاده شود

 .

بالابر بیمار متحرک با قابلیت انتقال به خودرو

یکی از راهکارهای قابل‌بررسی برای انتقال بیماران سنگین‌وزن، استفاده از بالابر بیمار متحرک طراحی‌شده برای انتقال به خودرو است.

این تجهیزات با کمک سیستم بالابر و اسلینگ مناسب، وزن بدن بیمار را تحمل می‌کنند و نیاز به بلندکردن دستی او را کاهش می‌دهند. در برخی مدل‌های مخصوص خودرو، امکان انتقال فرد از ویلچر به صندلی خودرو بدون تحمل مستقیم وزن توسط مراقب فراهم شده است.

مزیت بالابرهای قابل‌حمل این است که بسته به طراحی دستگاه، می‌توان آن‌ها را در موقعیت‌های مختلف استفاده کرد و بعضی مدل‌ها قابلیت جمع‌شدن یا حمل در خودرو را نیز دارند.

اما باید توجه داشت که هر بالابر بیمار متحرکی برای این کاربرد مناسب نیست. بسیاری از بالابرهای معمولی برای انتقال بین تخت، ویلچر و صندلی در محیط خانه طراحی شده‌اند و ممکن است به دلیل ابعاد پایه یا محدودیت ارتفاع، امکان انتقال ایمن به خودرو را نداشته باشند.

برای بیمار سنگین‌وزن، ظرفیت تحمل وزن دستگاه، ابعاد اسلینگ، پایداری بالابر و فضای لازم برای چرخش بدن باید بررسی شود. همچنین باید اطمینان حاصل کرد که دستگاه برای انتقال به خودروی موردنظر مجاز و مناسب است.

بالابر بیمار متصل به خودرو؛ راهکاری برای جابه‌جایی‌های مکرر

روش دیگر، استفاده از بالابرهای مخصوصی است که روی خودرو نصب می‌شوند. این تجهیزات معمولاً دارای پایه یا محل اتصال ثابت هستند و بازوی بالابر می‌تواند بیمار را از ویلچر بلند کرده و به سمت صندلی خودرو هدایت کند.

بالابرهای متصل به خودرو برای خانواده‌هایی که بیمارشان به مراجعه‌های درمانی مکرر نیاز دارد، می‌توانند گزینه کاربردی‌تری باشند؛ زیرا محل نصب دستگاه مشخص است و در هر بار استفاده نیازی به جابه‌جایی یک بالابر بزرگ در کنار خودرو نیست.

البته نصب این تجهیزات باید توسط افراد متخصص و با توجه به ساختار خودرو انجام شود. ظرفیت بالابر، استحکام محل اتصال و فضای حرکتی بازو از مهم‌ترین مواردی هستند که باید بررسی شوند.

همچنین نباید بالابر مخصوص بلندکردن ویلچر و قراردادن آن در صندوق عقب را با بالابر انتقال خود بیمار به صندلی خودرو اشتباه گرفت؛ این تجهیزات کاربردهای متفاوتی دارند.

مؤسسه مستقل RiDC نیز در راهنمای تجهیزات ورود به خودرو، بر بررسی سازگاری بالابر با ابعاد خودرو و نیازهای جسمی استفاده‌کننده تأکید می‌کند.

استفاده از تخته انتقال و پارچه انتقال

تمام بیماران سنگین‌وزن به بالابر نیاز ندارند. بعضی افراد با وجود ناتوانی در راه‌رفتن، قدرت کافی در دست‌ها و بالاتنه دارند و می‌توانند در حالت نشسته بخشی از حرکت را انجام دهند.

برای این گروه، تخته انتقال ممکن است گزینه مناسبی باشد. این وسیله بین ویلچر و صندلی خودرو قرار می‌گیرد و به انتقال جانبی بیمار کمک می‌کند.

تخته انتقال زمانی کاربرد بیشتری دارد که ارتفاع دو سطح نزدیک به یکدیگر باشد و بیمار توانایی حفظ تعادل نشسته را داشته باشد. ظرفیت مجاز تخته نیز باید با وزن بیمار متناسب باشد.

پارچه‌های مخصوص انتقال یا اسلایدشیت نیز در بعضی شرایط برای کاهش اصطکاک و تنظیم موقعیت بدن کاربرد دارند. برای مثال، ممکن است پس از نشاندن بیمار روی صندلی، جابه‌جایی کنترل‌شده بدن به سمت مرکز نشیمنگاه را آسان‌تر کنند.

اما پارچه انتقال معمولی جایگزین بالابر بیمار نیست و نباید از آن برای بلندکردن کامل بیمار یا کشیدن او از فاصله میان ویلچر و خودرو استفاده کرد. برخی روش‌های انتقال با این تجهیزات نیز به دو مراقب آموزش‌دیده نیاز دارند.

تفاوت انتقال بیمار به خودروی سواری و شاسی‌بلند

انتخاب خودرو می‌تواند بر دشواری انتقال تأثیر زیادی داشته باشد. برخلاف تصور رایج، خودروی بزرگ‌تر لزوماً برای تمام بیماران مناسب‌تر نیست.

در خودروهای سواری، ارتفاع صندلی معمولاً کمتر است و ممکن است انتقال جانبی از ویلچر به صندلی ساده‌تر باشد. در مقابل، پایین‌بودن بیش‌ازحد صندلی می‌تواند بلندشدن بیمار را دشوار کند. محدودیت فضای بالای سر نیز ممکن است هنگام استفاده از بالابر مشکل‌ساز شود.

در خودروهای شاسی‌بلند، معمولاً فضای کابین و ارتفاع در بیشتر است، اما فاصله زیاد صندلی از زمین می‌تواند انتقال مستقیم را دشوار کند. برای بیمارانی که نمی‌توانند روی پاهایشان بایستند، ممکن است به بالابر دارای ارتفاع مناسب یا صندلی چرخان و پایین‌آینده مخصوص خودرو نیاز باشد.

بنابراین پیش از خرید تجهیزات، بهتر است روش انتقال با همان خودرو و با نظارت فرد متخصص آزمایش شود. ارتفاع و عرض در، فضای عبور پاها و سر بیمار و محل قرارگیری ویلچر باید با یکدیگر سازگار باشند.

اگر انتقال بیمار به صندلی خودرو امکان‌پذیر نباشد، چه کنیم؟

گاهی وزن بالا، محدودیت شدید حرکت یا شرایط پزشکی بیمار باعث می‌شود انتقال به صندلی خودروی سواری یا شاسی‌بلند، حتی با بالابر، امکان‌پذیر نباشد.

در چنین شرایطی می‌توان استفاده از خودروی مخصوص حمل بیمار یا خودروی قابل‌دسترسی با ویلچر را بررسی کرد. این خودروها در صورت داشتن تجهیزات استاندارد، امکان ورود فرد با ویلچر و مهار ایمن ویلچر و سرنشین را فراهم می‌کنند.

البته هر ویلچری برای استفاده به‌عنوان صندلی در خودروی درحال‌حرکت مناسب نیست و باید سازگاری ویلچر، سیستم مهار و کمربند ایمنی بررسی شود.

اگر بیمار به نظارت پزشکی در طول مسیر نیاز دارد یا انتقال معمول برای او خطرناک است، استفاده از خدمات حمل‌ونقل درمانی مناسب انتخاب ایمن‌تری خواهد بود.

رونیا طب؛ مشاوره برای انتخاب بالابر بیمار و تجهیزات جابه‌جایی

انتقال بیماران سنگین‌وزن به داخل خودرو، بدون انتخاب روش و تجهیزات مناسب می‌تواند هم برای بیمار و هم برای مراقبان خطرناک باشد. بررسی توانایی حرکتی بیمار، شرایط خودرو و انتخاب وسیله‌ای با ظرفیت و ابعاد مناسب، نقش مهمی در کاهش دشواری‌های جابه‌جایی دارد.

رونیا طب به‌عنوان شرکت تولیدکننده بالابرهای بیمار و تجهیزات توانبخشی، آماده ارائه مشاوره رایگان به خانواده‌ها و مراکز مراقبتی است. اگر برای انتقال بیمار سنگین‌وزن از تخت بیمار به ویلچر یا بررسی تجهیزات کمکی متناسب با نیازهای جابه‌جایی او به راهنمایی نیاز دارید، می‌توانید با کارشناسان رونیا طب مشورت کنید تا با توجه به شرایط جسمی بیمار و محیط موردنظر، گزینه‌های مناسب را بررسی کنید.